twee broers op een perceel
Aanmelden mogelijk

Johan en Riekent Jan Kunst houden regenwater beter op hun perceel

Hoge plekken die snel uitdrogen, lage plekken die lang nat blijven. Op het akkerbouwbedrijf van familie Kunst in Nieuw-Buinen beperken die verschillen soms het groeiseizoen. Door een perceel van 8,3 hectare te egaliseren, willen de broers het regenwater beter verdelen. Hun ervaringen op eerder aangepakte percelen geven vertrouwen. ‘We kunnen daar eerder op aan het werk in het voorjaar, en we kunnen de gewassen langer laten groeien’, vertelt Johan. 

Samen met hun vader telen de broers aardappelen, suikerbieten, granen en zaaiuien. Via een samenwerking worden er ook graszoden geteeld. Johan werkt daarnaast als teeltadviseur. De gewassen rouleren over de percelen, waardoor een verbetering van de grond verschillende teelten ten goede kan komen.

De laagste plek bepaalt wanneer je het land op kunt 

In het gebied is vroeger veen afgegraven. Binnen de percelen zijn hoogteverschillen achtergebleven. Bij regen stroomt water van de hoge naar de lage delen. Bovenin ontstaat eerder droogte, terwijl het onderin te nat kan zijn om te werken. In het voorjaar betekent dat wachten. Ook als een groot deel van het perceel al bewerkbaar is, kunnen de lage plekken de start uitstellen. In het najaar oogsten de broers soms juist eerder, uit voorzorg voor neerslag. ‘Dan is die lage plek als eerste weer nat’, zegt Johan. ‘En dan mis je dus de groeidagen voor je gewas.’

‘Dan blijft het water eigenlijk op de plek waar het ook valt, en dan kan elke plant daar optimaal gebruik van maken.’

egaliseren zand op perceel

Zand van hoog naar laag 

Om die verschillen te verkleinen, lieten de broers het perceel egaliseren. Zand van de hoger gelegen delen werd afgegraven en naar de lagere delen gebracht. Het doel is dat regenwater zich minder op enkele plekken verzamelt en beter beschikbaar blijft voor het gewas. 

‘Dan blijft het water eigenlijk op de plek waar het ook valt’, legt Johan uit. ‘En dan kan elke plant daar optimaal gebruik van maken.’

Ook willen de broers hiermee de kans verkleinen dat meststoffen met afstromend water in de sloot terechtkomen. Drainage sluiten ze niet uit, maar voor Johan begint de aanpak bij het perceel zelf. Eerst kijken hoe het water daar beter kan worden vastgehouden en verdeeld. Daarna beoordelen of afvoer nog nodig is. 

Meer zekerheid bij het telen en oogsten 

De familie heeft al eerder percelen geëgaliseerd. Daarop zien de broers voordelen: ze kunnen eerder beginnen met het voorjaarswerk en hoeven het gewas minder snel uit voorzorg te oogsten. ‘De percelen die wij in het verleden geëgaliseerd hebben, die zijn gewoon bedrijfszekerder voor ons.’ Johan ziet op die percelen een betere opbrengst en een gelijkmatiger oogstproduct. Doordat de omstandigheden binnen het perceel minder verschillen, kan volgens hem ook de kwaliteit verbeteren. Het zijn hun eigen praktijkervaringen; concrete opbrengstcijfers zijn in het gesprek niet genoemd. Op de recent aangepakte 8,3 hectare moet het resultaat de komende jaren blijken. Het grondwerk begon in april en was in mei klaar. Daarna zaaiden de broers zomergerst, die ze in augustus oogstten. Inmiddels staat er een groenbemester. 

 Plan ook tijd voor herstel 

Egaliseren is een flinke ingreep in de bodem. Volgens Johan duurt het meerdere jaren voordat de grond zich weer heeft gezet en de structuur is hersteld. Met een goed wortelende groenbemester proberen de broers dat herstel te ondersteunen. Daarom kijken ze vooraf zorgvuldig naar de plek van het grondwerk in hun bouwplan. Zomergerst paste daar dit jaar bij: na de oogst bleef voldoende tijd over om een groenbemester te laten groeien. Zijn advies aan collega’s is om die planning mee te nemen voordat het werk begint. Het uitvoerende bedrijf kan meedenken, maar de ondernemer weet welke ruimte de gewassen en werkzaamheden bieden

Onderzoek eerst het zand 

Niet ieder perceel is volgens Johan even geschikt voor deze aanpak. De kwaliteit van het zand maakt veel verschil. Fijn zand kan na het verplaatsen dicht gaan zitten, waardoor water er moeilijker doorheen komt. Met grover zand hebben de broers betere ervaringen. Vooraf worden daarom grondboringen gedaan. Toch kan tijdens het egaliseren de grofheid van het zand op sommige plekken tegenvallen. Dat hebben de broers bij eerdere werkzaamheden meegemaakt. Hierdoor kan het eindresultaat minder positief zijn dan verwacht, terwijl de kosten hetzelfde blijven. Voor Johan is dat een reden om vooraf samen met een deskundige te beoordelen wat een perceel nodig heeft en welke verbetering haalbaar is.

‘Dit verdien je niet in een of twee jaar weer terug.’

twee broers op een perceel

Een investering voor meerdere jaren 

De grote hoogteverschillen en transportafstanden maakten het grondverzet op dit perceel relatief kostbaar. De DPZ-bijdrage bedraagt €10.000 en dekt een deel van de investering. ‘Dit verdien je niet in een of twee jaar weer terug’, zegt Johan. Hij houdt rekening met mogelijk tien jaar. De bijdrage helpt bij die afweging, juist omdat de opbrengstprijzen over vijf tot tien jaar onzeker zijn. 

De broers investeren vanuit hun ervaring dat een gelijkmatiger perceel meer zekerheid geeft bij de teelt. Voor boeren die dezelfde stap overwegen, begint het volgens Johan met goed naar het eigen land kijken: is het zand geschikt, wat kun je ermee verbeteren en wanneer past het werk in je bouwplan? 

Wil je zelf ook investeren in bodem en water? Bekijk via de postcodecheck of jouw bedrijf in aanmerking komt voor ondersteuning vanuit DPZ.