Erwten, gerst en kruidenrijk grasland: met deze teelt verbetert Stan z’n bodem

Kan een mengteelt van erwten, gerst en kruidenrijk grasland zorgen voor meer ruwvoer én een sterkere bodem op zandgrond? DAW Demobedrijf Stan Bosman onderzocht het dit seizoen op zijn melkveebedrijf in De Krim. Inmiddels is de mengteelt geoogst en ingekuild. Met een positief gevolg voor de bodemstructuur!

Hitte zorgde voor versnelde groei

Het juiste oogstmoment bepalen van de mengteelt kruidenrijk – erwten – gerst was een behoorlijke uitdaging voor Stan.  Door de hete dagen eind juni ontwikkelde het gewas zich snel en leken de erwten opeens deegrijp.  Stan: ‘Met de extreme warme voor en tijdens de oogst ging het afrijpen erg snel en wilde ik snel oogsten. Bij deze mengteelt kun je beter te vroeg dan te laat oogsten, was mij gezegd. Tijdens en na de oogst ontdekten we dat er zo’n 20 graden verschil zat tussen boven- en onderin het gewas: bovenin leek rijper dan onderin het geval was. Een leerpunt voor de volgende keer.’ Het gras direct vanaf de stam was tijdens de oogst nog te nat, daarom is de loonwerker overgegaan op maaien op zwad.’ Behalve minder werkgangen, beperkt dit ook de vervuiling en beschadiging van het gewas. ‘Zaterdag hebben we ingekuild,’ deelt Stan verder.
Vooral bij deze mengteelt komt de oogst nauwkeurig: de erwt moet deegrijp zijn. Het doel was om voldoende opbrengst te combineren met een goede voederwaarde en een succesvolle vestiging van het kruidenrijke grasland. Of dat is gelukt, moet uit de analyses nog blijken. De bodem heeft al wel geprofiteerd, constateerde bodemadviseur Arthur Wolleswinkel tijdens het graven van de profielkuil.

Meer over dit DAW demobedrijf
Bodemadviseur graaft kuil

Waarom deze mengteelt?

Stan zoekt naar manieren om de bodemkwaliteit op zandgrond te verbeteren en tegelijkertijd voldoende kwalitatief ruwvoer van eigen land te halen. De combinatie van erwten, gerst en kruidenrijk grasland moet bijdragen aan een betere bodemstructuur, meer biodiversiteit onder en boven de grond en extra eigen eiwit van het land.
  • De erwten leveren eiwit en binden stikstof
  • De gerst zorgt voor opbrengst en energie in het ruwvoer
  • Het kruidenrijke grasland krijgt onder de dekvrucht een goede start. Na de oogst groeit het kruidenrijke grasland verder door.

Bodemadviseur: ‘Dit mengsel is 1 + 1 + 1 = 4’

Naast de opbrengst heeft Stan ook oog voor het effect van de mengteelt op de bodem. Tijdens het seizoen werd onder meer gekeken naar beworteling, bodemstructuur en bodemleven. Arthur Wolleswinkel, bodemadviseur bij het DAW, was aanwezig tijdens de oogst: ‘De voederwaarde van deze mengteelt moeten we nog afwachten, maar de meerwaarde voor de bodem van kruidenrijk-erwten-gerst staat wat mij betreft buiten kijf.’

In de profielkuil trof hij een bouwvoor aan van ongeveer 40 tot 50 centimeter diep. ‘De bodem was mooi doorworteld, deels afkomstig van de gerst, maar ook al van het kruidenrijke grasland. Dit zal nu het kruidenrijk meer licht en ruimte krijgt, alleen maar meer gaan wortelen. Er was ook sprake van verdichting door inspoeling, maar dit is wel gebruikelijk in zand’, weet Wolleswinkel. ‘Als je deze combinatie vergelijkt met maïs, dan zie je direct verschillen. Erwten binden stikstof uit de lucht, waardoor je minder afhankelijk bent van meststoffen. Daarnaast vullen de verschillende gewassen elkaar ondergronds goed aan. Gerst zorgt voor een snelle bodembedekking en beworteling, de erwten brengen een stevige penwortel in en het kruidenrijke grasland bouwt verder aan een gevarieerd en diep wortelstelsel. Goed voor het bodemleven- en de structuur.’ Een mengteelt is daarnaast beter bestand tegen langdurige droogte dan mais.
‘De verschillende gewassen vullen elkaar ondergronds goed aan’
Over de opbrengst en voederwaarde kan Wolleswinkel noch Stan geen definitieve conclusies trekken. Wolleswinkel: ‘De analyses van de kuil moeten uitwijzen hoeveel droge stof en eiwit er uiteindelijk is geoogst en hoe dit past in het rantsoen. Ik verwacht dat de eiwitopbrengst hoger zal zijn dan bij mais, maar voor de energiewaarde geldt het andersom: die is bij mais hoger. Het past bij Stans bedrijfsvoering, maar dit zal niet voor iedere melkveehouder gelden. Desondanks zou iedere veehouder na moeten denken over deze mengteelt. De verschillende gewassen versterken elkaar met veel voordeel voor de bodem. Daarmee wordt deze teelt: 1 + 1 + 1 = 4!’