Water en landschap

Nieuwe BOOT-lijst: effectief en zinvol voor goed bodem- en waterbeheer

Het verbeteren van de bodem- en waterkwaliteit is een gezamenlijke opgave, met oog voor een toekomstbestendige land- en tuinbouw. Om overheden te inspireren en te ondersteunen bij de keuze voor effectieve maatregelen, presenteren we een vernieuwde BOOT-lijst. Deze lijst biedt maatregelen die allen bijdragen aan duurzaam bodem- en waterbeheer.

De maatregelen helpen ondernemers bij vraagstukken zoals uit- en afspoeling van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen, bodemverdichting, verdroging, vernatting en verzilting. Tegelijk biedt de lijst provincies en waterschappen een stevige basis voor het ontwikkelen van subsidieregelingen en het gericht ondersteunen van maatregelen in het veld. Door maatregelen uit de BOOT-lijst toe te passen, dragen boeren direct bij aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Voor veel maatregelen is bovendien subsidie of financiële ondersteuning beschikbaar.

Bekijk de nieuwe BOOT-lijst Bekijk de maatregelen
DAW Programmamanager Meri Loeffen

Actueel, onderbouwd en praktisch toepasbaar

De BOOT-lijst (uit 2022) is dit jaar met experts van Wageningen University & Research (WUR), CLM Onderzoek en Advies, Deltares en Nutriënten Management Instituut (NMI) grondig herzien. Na beoordeling zijn maatregelen toegevoegd, aangepast of waar nodig geschrapt.

Programmamanager Meri Loeffen benadrukt het belang van deze actualisatie: “Ontwikkelingen op het gebied van techniek, innovatie en landbouwpraktijk gaan snel. Je wilt de lijst echt actueel hebben. Nu hebben we weer een actuele lijst met bodem- en watermaatregelen die effectief en zinvol zijn en zo ook erkend worden door kennis- en wetenschapsinstituten. Het helpt lokale en regionale overheden om keuzes te maken in beleid en budgetten. Het bevat basisinformatie en maatregelen en ondersteunt bij het opstellen van subsidieregelingen die passen bij de regio, de grondsoort en de gebiedsopgave.”

“Het helpt lokale en regionale overheden om keuzes te maken in beleid en budgetten. Het bevat basisinformatie en maatregelen en ondersteunt bij het opstellen van subsidieregelingen die passen bij de regio, de grondsoort en de gebiedsopgave.” – Meri Loeffen (DAW)

De bodem neemt een belangrijke rol in in de nieuwe DAW BOOT-lijst. Janjo de Haan van de WUR: “De bodem is de basis. Als je die op orde hebt, is er veel winst te behalen. Zelf vind ik de combinatie van maatregelen voor bodemverbetering en landmanagement bijvoorbeeld heel waardevol. Een nieuwe maatregel is bijvoorbeeld dat een ondernemer niet bemest na het scheuren van grasland. Dit is een gouden regel om emissies naar het oppervlaktewater te voorkomen, waar ook voor de boer winst te behalen valt.”

Inspiratie voor ondernemers

De BOOT-lijst ondersteunt boeren en tuinders bij het maken van integrale keuzes voor hun bedrijf. Debby van Rotterdam van NMI: “De lijst geeft inspiratie om te werken aan waterkwaliteit. Dit zijn vaak win-winmaatregelen: ze zorgen voor een betere benutting van meststoffen, een betere bodem en een weerbaarder gewas.” De lijst helpt ondernemers om te bepalen welke maatregelen passen bij hun bedrijf. Dat verschilt per situatie, maar geeft wel richting om verdere stappen te zetten.

Concreet handelingsperspectief in en rond het watersysteem

Ook rondom watergangen liggen kansen om impact te maken. Vaak voor meerdere doelen tegelijk. Joachim Rozemeijer van Deltares: “In en rond boerensloten zijn veel mogelijkheden om water vast te houden én de waterkwaliteit te verbeteren, terwijl je tegelijkertijd biodiversiteit herstelt. Op de BOOT-lijst staan hiervoor verschillende opties, zoals zuiverende sloten, bezinkpoelen en natte multifunctionele bufferstroken. Dergelijke maatregelen kunnen tot de helft van de nutriënten afvangen en zorgen bovendien voor een aantrekkelijker landschap.”

“De bodem is de basis. Als je die op orde hebt, is er veel winst te behalen. Zelf vind ik de combinatie van maatregelen voor bodemverbetering en landmanagement bijvoorbeeld heel waardevol.” – Janjo de Haan (WUR)

Meer focus op weerbare teeltsystemen

Binnen de lijst is ook meer nadruk gelegd op het voorkomen van ziekten, plagen en onkruiden en het beperken van chemische gewasbescherming. Yvonne de Gooijer van CLM: “We zien meer focus op niet-chemische maatregelen. Een nieuwe maatregel is werken volgens Integrated Crop Management (ICM). Dat is een aanpak waarbij telers ziekten en plagen beheersen via gewasrotatie, weerbare rassen, een gezonde bodem, monitoring en gerichte inzet van middelen.” ICM is essentieel om het gebruik en de emissie van gewasbeschermingsmiddelen tot een minimum te beperken en daarmee de waterkwaliteit te verbeteren.

 

Met twee benen stevig op de grond tijdens een velddemo over onkruidbeheer in mais

Wat is er vernieuwd in de BOOT-lijst 2026?

  • De vernieuwde lijst is inhoudelijk aangescherpt en beter onderbouwd
  • Maatregelen die onvoldoende effectief, te algemeen of niet wetenschappelijk onderbouwd waren, zijn vervallen
  • Bestaande maatregelen zijn concreter en duidelijker geformuleerd
  • Nieuwe maatregelen zijn toegevoegd op basis van recente kennis en inzichten
  • Voor alle maatregelen zijn factsheets opgesteld met onderbouwing, praktische toepassing, kosten en baten en tips

Samen werken aan effectieve maatregelen

De BOOT-lijst helpt om kennis en praktijk dichter bij elkaar te brengen en ondersteunt samenwerking tussen boeren, beleidsmakers en adviseurs. Met deze actualisatie zetten we een volgende stap naar een gezonde bodem, schoon water en een robuuste landbouw.

Bekijk de nieuwe BOOT-lijst Bekijk de maatregelen

Gerelateerde downloads

BOOT-lijst 2026
Download