Een rondje over het erf met een emissiecoach laat zien wat je zelf niet altijd meer ziet. Waar stroomt water naartoe? Waar wordt de spuit schoongemaakt? Met praktische erfbezoeken werken telers in het gebied van Waterschap Hollandse Delta stap voor stap aan minder emissie van gewasbeschermingsmiddelen voor schoner water. Inmiddels zijn alle 430 telers op de Zuid-Hollandse Eilanden bezocht door 9 emissiecoaches. “Deelname is vrijwillig, maar niemand heeft geweigerd,” zegt emissiecoach Wim in ’t Veld. “Dat laat zien dat de motivatie hoog is in het gebied.”
In de Hollandse Delta werken telers samen aan het terugdringen van erf- en perceelemissie. Aanleiding zijn overschrijdingen in het oppervlaktewater. “Het doel is helder”, zegt Wim. “Nul overschrijdingen in het oppervlaktewater. Dat is beter voor het milieu en zorgt dat we de middelen als sector kunnen blijven gebruiken.” De aanpak begint op het erf. “Ik loop samen met de teler het hele bedrijf door,” vertelt Wim. “Van vullen en spuiten tot schoonmaken en perceelinrichting. Waar zitten risico’s? Wat kan beter?” Met een emissietool krijgen telers direct inzicht en concrete adviezen. “De tool is samen met telers ontwikkeld,” zegt Wim. “Maar het succes zit vooral in het gesprek op het erf en aan de keukentafel. We komen niet om te controleren, maar om te helpen.”
Bewustwording als basis
Volgens deelnemer Renke Groeneveld uit Vierpolders zit de kracht van het project in die praktische aanpak. Samen met zijn zoons Ruben en Maurice runt hij een akkerbouwbedrijf met onder andere aardappelen en uien. Met 46 jaar ervaring blijft hij kritisch kijken naar zijn werkwijze en zoeken naar manieren om emissie te verminderen. “Op een gegeven moment ga je dingen op de automatische piloot doen en word je een beetje bedrijfsblind,” zegt Renke. “Door zo’n rondje over het erf ga je weer scherp kijken. Het gaat vaak om kleine, praktische dingen,” vervolgt hij. “Wat doe je met lege verpakkingen? Spoel je alles goed schoon? Ook oude doppen horen daarbij. Vroeger dacht je daar minder over na.”
Renke Groeneveld, projectdeelnemer: “Door zo’n rondje over het erf ga je weer scherp kijken”
“Ik ben ook een beetje opgevoed door de omgeving,” zegt hij. “Een tuinder bij mij in de buurt zei altijd: ‘Niet spuiten als de wind op mij staat.’ Dat blijft hangen.” Wim herkent dat. “Overal waar je met middelen werkt, moet je nadenken over wat er met die vloeistof gebeurt,” zegt hij. “Dat is altijd mijn uitgangspunt tijdens de bezoeken. En dat bewustzijn zie ik groeien.”
De eerste ronde bezoeken is afgerond en alle telers in het gebied zijn gesproken. Inmiddels is bij de eerste telers de tweede ronde gestart, ongeveer een jaar later. Zo’n 40 telers zijn al opnieuw bezocht. “Mijn ervaring is dat telers er echt mee aan de slag gaan,” zegt Wim. “In de tweede ronde zie je dat dingen zijn aangepast en er bewuster wordt gewerkt.”
Risico’s en oplossingen op het erf
Op zijn bedrijf werkt Renke met een spuitmachine met zeildoek en schotjes (Wing sprayer), die de wind tegenhouden. “Daardoor wordt drift sterk beperkt, tot wel 99,8% minder emissie,” vertelt hij. “Bovendien komt het middel beter op het gewas.” Bij het verminderen van emissies gaat veel aandacht uit naar het verminderen van drift, maar de grootste risico’s liggen volgens Wim vaak juist op het erf.
“Bij het schoonmaken van machines liggen nog kansen,” legt hij uit. “Soms gebeurt dat op plekken waar water naar de sloot kan afstromen. Dat moet anders.” Op termijn wordt het schoonmaken op het erf verder beperkt. Dat vraagt om nieuwe oplossingen. “Een eigen wasplaats is voor telers een grote investering,” zegt Wim. “Daarom kijken we naar centrale wasplaatsen die je met meerdere telers gebruikt.” Deze ontwikkeling komt mede voort uit dit project. Inmiddels is een subsidieregeling opgezet voor heel Zuid-Holland.
“Een eigen wasplaats is voor telers een grote investering. Daarom kijken we naar centrale wasplaatsen die je met meerdere telers gebruikt” – Wim in ’t Veld, emissiecoach
Ook Renke denkt na over een centrale wasplaats op het erf. “Nu maak ik de spuitmachine schoon op een grasveld op wisselende plaatsen. Daar wil ik vanaf,” zegt hij. “De plannen liggen er om een overdekte wasplaats aan te leggen waar ook andere telers hun spuitmachine mogen wassen. De bedoeling is dat minimaal 15 telers uit de omgeving gebruik gaan maken van deze wasplaats. “Als je het samen doet, wordt het haalbaar,” zegt Renke. “Maar je moet wel goede afspraken maken.”
