mest uitrijden weiland

Onderzoek naar kunstmestvrije teelt in Gelderse Vallei: wat kan RENURE betekenen?

In de Gelderse Vallei start dit jaar een praktijkproef naar het gebruik van RENURE als alternatief voor kunstmest. Op twee melkveebedrijven worden proefstroken aangelegd waarin deze circulaire meststoffen worden vergeleken met gangbare vormen van kunstmest toediening.

Volgens DAW Bodemadviseur Wim de Hoop, die als proefbegeleider bij het project betrokken is, is de aanleiding duidelijk: ‘De productie van kunstmest kost veel energie en heeft een grote impact op het klimaat. Tegelijk zien we dat er steeds meer circulaire meststoffen beschikbaar komen die mogelijk minder negatieve effecten hebben en lokaal geproduceerd kunnen worden.’

De metingen en het onderzoek binnen deze proef worden mede gefinancierd vanuit het DAW Impulsproject “Samen leren, samen onderzoeken in Vallei en Veluwe”. De proef sluit aan bij het bredere project “Gelderse Vallei kunstmestvrij”, waarin wordt gezocht naar manieren om minder afhankelijk te worden van fossiele kunstmest.

Lees meer over het project "Samen leren, samen onderzoeken in Vallei en Veluwe"

Mobiele stikstofstripper

In de proef wordt gewerkt met een mobiele stikstofstripper. Deze techniek haalt ammoniumstikstof uit drijfmest en zet dit om in RENURE, een meststof die als kunstmestvervanger kan worden ingezet. ‘Je haalt de ammoniumstikstof uit de mest en zet die om naar een product dat je gericht kunt inzetten,’ legt De Hoop uit. ‘Wat overblijft is mest met organische stikstof, fosfaat, kali en organische stof.’

Op DAW Demobedrijf melkveebedrijf Poppe in Zwolle kozen ze in 2023 al voor de aanschaf van een JOZ-stikstofkraker. Hiermee kunnen ze met dierlijke mest van hun eigen koeien  hernieuwbare stikstof maken: RENURE. Sinds 2026 mogen ze dit ook gebruiken binnen hun kunstmestruimte. Het voelt zo onlogisch om onze mest met waardevolle nutriënten en mineralen af te voeren en daarvoor kunstmest aan te kopen.’ 

Praktijkproeven met gras

Op twee bedrijven worden proefstroken aangelegd waarin RENURE wordt vergeleken met gangbare kunstmest. Daarbij ligt de focus op zowel opbrengst als kwaliteit van het gras gedurende het groeiseizoen.

‘We meten bij elke snede de opbrengst en de kwaliteit van het gras. En na afloop kijken we met N-mineraalmetingen wat er in de bodem achterblijft,’ zegt De Hoop. De verwachting is dat RENURE kan bijdragen aan een efficiëntere benutting van stikstof en mogelijk een betere gewaskwaliteit. ‘We hopen dat de opbrengst gelijk blijft en dat de kwaliteit misschien zelfs beter wordt.’

Betere benutting van mest

De proef speelt in op een bredere uitdaging in de sector. Door afschaffing van de derogatie moet veel meer dierlijke mest worden afgevoerd en zal het kunstmestgebruik stijgen. Dat zal veel extra kosten veroorzaken en nadelig zijn voor het milieu.

‘Je ziet nu dat boeren mest afvoeren en vervolgens weer kunstmest moeten aankopen,’ aldus De Hoop. ‘Door ammoniumstikstof uit een deel van de drijfmest te halen, kun je de rest van de mest beter benutten. Daarmee blijven ook organische stof, fosfaat, kali en sporenelementen beter beschikbaar voor het land. Dat kan op termijn positief zijn voor de bodemkwaliteit.’

Daarnaast kan het bijdragen aan minder ammoniakemissie en een betere benutting van nutriënten. De adviseur ziet veel interesse vanuit de sector: ‘Het mestvraagstuk is groot. Als dit bijdraagt aan minder emissies en een betere benutting van meststoffen, kan dit voor veel boeren interessant zijn.’

‘Het mestvraagstuk is groot. Als dit bijdraagt aan minder emissies en een betere benutting van meststoffen, kan dit voor veel boeren interessant zijn.’

Ook Waterschap Vallei en Veluwe ziet het belang van praktijkonderzoek. Volgens beleidsmedewerker Richard van Hoorn staan overheden voor grote opgaven op het gebied van water, bodem en biodiversiteit. ‘Daarom is het juist zaak om als lokale overheden samen met ondernemers in een gebied te onderzoeken wat praktisch werkt, hoe maatregelen kunnen landen op het erf en welke effecten dat heeft voor milieu en het boerenbedrijf. Leren doe je samen.’ Het waterschap hoopt met de proef beter in beeld te krijgen wat deze vorm van stikstof aanwenden kan betekenen voor het beperken van verliezen naar bodem en grondwater en als afgeleide daarvan naar het oppervlaktewater.

Praktische toepasbaarheid

De stikstofstripper die in dit project wordt gebruikt, is mobiel. Dat maakt de techniek volgens De Hoop interessant voor een bredere groep boeren. ‘Het is een forse techniek met een prijskaartje. Maar een mobiele installatie kan op meerdere bedrijven worden ingezet. Dan hoeft niet iedereen zelf te investeren.’

Praktijkdemo grasklaver in Meddo. Groepen mensen in weiland.

Bekijk de techniek met eigen ogen op 22 mei

De proef loopt drie jaar, zodat verschillen tussen seizoenen goed in beeld komen. Naast onderzoek is kennisdeling een belangrijk doel. Daarom wordt op 22 mei de Dag van de RENURE georganiseerd in Barneveld.

Tijdens deze dag is de mobiele stikstofstripper in werking te zien en krijg je uitleg over de praktijkproef. Daarnaast zijn er verschillende demonstraties, workshops en een seminar. Deze bijeenkomst is voor agrarisch ondernemers, erfbetreders, adviseurs, beleidsmedewerkers en andere geïnteresseerden in duurzame landbouw.

Gerelateerde activiteiten

Vrijdag 22 mei 2026 - 10.00 - 17.00 uur
Dag van de RENURE 2026