Wat zijn alternatieve meststoffen en bodemverbeteraars?

Met alternatieve meststoffen of bodemverbeteraars bedoelen meststoffen of voeding die de bodem verbeteren. Denk aan RENURE – een meststof die inmiddels als kunstmestvervanger wordt gezien. Of compostthee, een bodemverbeteraar gemaakt van compost om het bodemleven te stimuleren. Een ander voorbeeld van een bodemverbeteraar is agricycling waarmee reststromen hergebruikt worden om nutriënten en organische stof terug te brengen naar de bodem. Of denk aan maaimeststoffen uit luzerne, grasklaver of een mengse daarvan. Deze en andere middelen zijn ondersteunende middelen die de bodem verbeteren. Daardoor zou je je (kunst)mestgebruik kunnen verminderen.

Hieronder volgen verschillende alternatieve meststoffen en bodemverbeteraars.

Renure: kunstmestvervanger uit dierlijke mest

Wat is renure?

Renure staat voor Recovered Nitrogen from ManUre, oftewel: een bewerkte vorm van dierlijke mest waarbij stikstof optimaal benut wordt. Met installaties zoals een stikstofkraker, mestvergister of stikstofstrikker bewerk je een deel van je dierlijke mest. Dat resulteert in een kunstmestachtige substantie die telers sinds 2026 binnen hun kunstmestruimte in mogen zetten. Sinds 2026 mag je maximaal 80 kilogram per hectare van deze bewerkte dierlijke mest binnen je kunstmestruimte inzetten. Hiermee draag je bij aan het sluiten van de kringloop van je bedrijf. Doordat je je eigen dierlijke mest bewerkt, bespaar je op het afvoeren van mest.

De Europese Unie en Nederland staat het verwerken en inzetten van renure – beperkt – toe.

Voordelen van renure als groene meststof

• Minder mestafzetkosten door stikstof uit eigen mest te verwerken
• Minder aankoop en inzet van kunstmest
• Betere benutting van eigen mineralen: de goede mest blijft op het eigen bedrijf
• Werken aan toekomstbestendigheid bedrijf en kringlooplandbouw
• Positief effect op milieu: minder CO2-afdruk en lagere emissies

DAW Demobedrijf Julia Poppe

‘Je voert goede mest af vanwege stikstof, terwijl er nog zoveel waardevolle nutriënten in zitten. Met de stikstofkraker en het maken van RENURE is dat minder aan de orde’

Renure is nog nieuw: hier moet je op letten

De aanschaf van een stikstofkraker of mestvergister om RENURE te realiseren uit dierlijke mest is kostbaar. Daarbij is RENURE nog erg nieuw en zijn een aantal zaken niet duidelijk. (landelijke) Wetgeving moet nog gemaakt worden. Duidelijk is wel dat er strikte eisen en milieucriteria zijn voor het product: niet elke mestbewerking mag als RENURE worden ingezet.

Compostthee

Wat is compostthee?

Compostthee is een vloeibare meststof, gemaakt van gecomposteerd organisch materiaal middels wormen. Het wordt verkregen door compost in water te laten weken en vervolgens te
beluchten, waardoor de voedingsstoffen en micro-organismen in de compost vrij komen in de vloeistof. De thee wordt vervolgens gebruikt om planten te besproeien of te bewateren, waarbij het bodemleven en de plantengroei gestimuleerd worden.

Compostthee kan worden toegepast als bladvoeding of direct op de bodem. Uit onderzoek blijkt dat het gebruik ervan kan verschillende positieve effecten hebben op het gewas, zoals het stimuleren van plantengroei en gewaskwaliteit, het verminderen van stress en het onderdrukken van ziekten. Daardoor wisselen planten mogelijk meer suikers en voedingsstoffen uit met het bodemleven rond hun wortels, wat weer bijdraagt aan een grotere diversiteit van het bodemleven.

Daarnaast kan compostthee, zowel direct als indirect, invloed hebben op de beschikbaarheid van nutriënten en de pH in de bodem. Belangrijk om te weten is dat compostthee geen meststof is met grote hoeveelheden stikstof, fosfaat of kali. Het is een middel vol micro-organismen die de natuurlijke processen in de bodem versterken, waardoor de beschikbaarheid van nutriënten verandert.

Voordelen van compostthee

• Verbetert de bodemgezondheid: de micro organismen helpen de bodemstructuur en vruchtbaarheid te verbeteren.
• Ondersteunt plantengroei: rijke voedingsstoffen in compostthee helpenplanten beter te groeien.
• Verhoogt weerstand tegen ziekten: de goede bacteriën in de thee kunnen schadelijke organismen onderdrukken.
• Compostthee kan een natuurlijke en duurzame manier zijn om de gezondheid van planten te bevorderen zonder synthetische meststoffen te gebruiken.

Podcast: Gijs bemest zijn kruidenrijk grasland met compostthee

Ondanks dat melkveehouder Gijs van Schriek pas een groeiseizoen met compostthee werkt, zijn er al interessante verschillen te zien. Een hoger suikergehalte, een diepere beworteling, maar qua opbrengst nog zeker geen vervanger van kunstmest. Daar willen we meer van weten! In deze podcast deelt Gijs zijn ervaringen. Theo Nieuwenhuis, zijn begeleider vanuit het DAW sluit ook aan. Met zijn jarenlange praktijkervaring als biologisch akkerbouwer én met compostthee is dit een aflevering vol inspiratie!

Maaimeststoffen van luzerne, grasklaver of een mengsel daarvan

Wat bedoelen we met maaimeststoffen?

Gewassen zoals grasklaver, luzerne of mengsels daarvan worden opgenomen in de vruchtwisseling of eventueel op een apart perceel geteeld. Deze gewassen kunnen onder goede omstandigheden zo’n 300 tot 400 kg N/ha per jaar vastleggen in de biomassa. Voor een maximale stikstoflevering en een gunstige samenstelling (C:N-verhouding) moeten grasklaver en luzerne zeker vier tot vijf keer per jaar worden gemaaid. In plaats van de oogst af te voeren als veevoer, wordt deze ingekuild of in balen bewaard, vergelijkbaar met ruwvoer voor melkvee. De opgeslagen maaimeststof kan vervolgens in het jaar erop worden toegediend als meststof voor de hoofdgewassen. Grasklaver en luzerne in de vruchtwisseling zorgen daarnaast voor een sterke stikstofnawerking voor het volggewas.

Hoe zet je een maaimeststof in?