‘Ik snap niet dat je niet weet waar je mest vandaan komt’

Akkerbouwer Detmer Wage uit het Groningse Wedde werkt met vaste veehouders aan bodemleven en mestkwaliteit. Zo heeft hij voor de afname van dierlijke mest vaste contracten met voornamelijk veehouders uit Oldambt. Daarmee kan hij niet alleen zijn akkerland optimaal bemesten met de mineralen NPK, maar houdt hij ook het microbioom in de bodem in stand.

Een bodem met gezonde darmen

‘Het microbioom van de bodem is als de darmen van een mens’, zegt Detmer. Door de veehouders te vragen naar hun ureumgehalte in de melk en met verschillende soorten drijfmest en vaste mest te werken, zorgt hij voor een optimale bodemvruchtbaarheid en zo min mogelijk mineralenverliezen door het stimuleren van deze bodemmicrobioom.

Wat een bodem vol leven laat zien

‘Al tijdens mijn studie ging ik aan de slag met precisielandbouw doordat ik bij een automatiseerder werkte’, zegt Detmer. ‘Maar eigenlijk zag ik maar relatief kleine verschillen met alle technieken die we toepasten.’ Dat merkte hij pas nadat hij grond aankocht waar 10 jaar bomen op hadden gestaan. Toen hij na het rooien van de bomen daarop ging telen, zag hij hoe mooi die bodem was. ‘Alle gewassen groeiden prachtig, zonder problemen. Er was al zo’n 12 jaar geen chemie en kunstmest op gekomen en de bodem was heel goed gehumificeerd.’ Niet alleen de organische stof was daarin van belang, maar het hele bodemsysteem: het microbioom. Sindsdien zet Detmer zich in om ook onder zijn akkerbouwland een goed bodemmicrobioom te realiseren, via de jarenlange inzet van dierlijke mest van dezelfde bedrijven op zijn percelen, een goede koolstof-stikstofverhouding van de dierlijke mest en op het juiste moment de juiste meststoffen inzetten. Dit vormt naar zijn idee de basis voor een goede bodemvruchtbaarheid.

Samen met veehouders werken aan betere mest

Vaste contracten met 4 veehouders geven hem de mogelijkheid om zijn percelen jarenlang met dierlijke mest van dezelfde veehouders te bemesten. Dat bestaat uit grotendeels rundveedrijfmest, maar ook vaste mest en varkensdrijfmest. Door de melkveehouders actief te wijzen op wat het verlagen van hun ureumgehalte in de melk doet voor de C/N verhouding van de mest en de mest te bewerken met de Grander, werkt Detmer actief aan een betere mestkwaliteit. ‘Ik snap niet dat veehouders niet zelf hun mestkwaliteit proberen te verbeteren en daarmee hun mestafzetkosten verlagen’, zegt hij.

‘Als ik aan de bar zit met akkerbouwers, hebben we het vaak over de prijzen van dierlijke mest, maar nauwelijks over de mestkwaliteit.’

Daar is nog een wereld in te winnen.

Goede mest, gezondere gewassen

Door goede homogene mest die op het juiste moment uitgereden kan worden, kunnen veel ziektes in de plant voorkomen worden. ‘Veel ziektes worden veroorzaakt door te veel nitraat’ geeft Detmer aan. ‘Daar kunnen we als akkerbouwers nog veel beter naar kijken, zeker nu het middelenpakket voor gewasbescherming nog kleiner wordt.’ Veehouders kunnen daarop inspelen door goede kwaliteit dierlijke mest te leveren op de juiste momenten en hun mestkwaliteit beter zichtbaar te maken voor geïnteresseerde akkerbouwers.

Meer informatie over een mestmonster aanvragen

Proeven in de praktijk: minder stikstofverlies

Daarbij is naast een laag ureum in de melk ook de pH van de mest van belang om minder verliezen van stikstof te realiseren. De afgelopen 2 jaar heeft Detmer proeven gedaan met het toevoegmiddel Kopros op 1 hectare land. In deze korte periode is het lastig om resultaten te zien: sowieso is het meten van mestkwaliteit lastig. Maar in het veld is het wel te zien: zowel aan de goede groei en gezondheid van de gewassen, als aan de nitraatmetingen in het grondwater. Die zitten nu netjes onder de grens van 50 mg/l nitraat op zijn zandgrond met akkerbouwgewassen. Verbeteringen zijn mogelijk. Als voorbeeld noemt hij dat als de dierlijke mest in 2 giften van 15 kuub gegeven mag worden, dat de stikstof in bijvoorbeeld zijn suikerbieten nog beter opgenomen kan worden. Nu komt er in het voorjaar in één keer 40 kuub op de koude natte grond, terwijl de mest op een later moment wordt opgenomen. Suikerbieten hebben bijvoorbeeld pas later in het seizoen een piek aan stikstof nodig. Daarmee verwacht hij zijn stikstofverliezen te kunnen halveren. Met een groep agrariërs en deskundigen komt er steeds meer kennis van en ervaring met het microbioom van de bodem. Als deze kennis ook bij onderzoekers en overheden gehoor krijgt, kan er nog veel moois groeien op vruchtbare bodem.

DAW: kennis delen voor betere benutting

Vanuit het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW) delen we kennis en praktijkervaringen die boeren helpen om nutriënten beter te benutten en waterkwaliteit te verbeteren. Het uitgangspunt is: gebruik dierlijke mest zo goed mogelijk, op het moment dat het gewas er het meeste aan heeft. Dat vraagt om vakmanschap, goede waarnemingen en voldoende ruimte om in te spelen op verschillen in weer, bodem en gewasontwikkeling.