Ondernemers kijken naar plan

Inzicht in je bodemanalyse: weet jij wat jouw grond je vertelt?

Hoe vertaal je je bodemanalyse naar praktische maatregelen voor je perceel? Bodemadviseur Dennis Storkhorst (Groeikracht) dacht met melkveehouder Niels Wassenaar mee over concrete acties naar aanleiding van de bodemanalyse van een aantal van zijn percelen. Hoe jij je bodemanalyse leest en vertaalt naar jouw perceel, deelt hij in dit artikel. Dennis: ‘Ken je grond, begin bij de basis én wacht niet tot het voorjaar met het maken van je plan.

Adviseur in de mais
Adviseur Dennis Storkhorst.

Als Dennis Storkhorst een bodemanalyse leest, kijkt hij allereerst naar grondsoort. Zand, klei en veen hebben immers verschillende eigenschappen en streefwaarden. Daarna kijkt hij als eerste naar de pH-waarde, ‘De pH heeft invloed op bijna alle processen in de bodem‘, legt Storkhorst uit. ‘Een te zure bodem, dus lage pH, kan gevolgen hebben voor de structuur en het bodemleven. Ook de beschikbaarheid van voedingsstoffen, zoals fosfaat, kali en magnesium, hangt samen met de pH.‘ 

‘De pH heeft invloed op bijna alle processen in de bodem‘

Welke pH passend is, verschilt per grondsoort. Storkhorst hanteert zelf grofweg een pH van 5,5 tot 5,6 op lichte zandgrond, de grond bij melkveehouder en DAW Demobedrijf Niels. Op zwaardere zandgrond gaat dat richting 6,0, terwijl de gewenste waarden op kleigrond nog hoger liggen.  

Uit de pH-waarde komen mogelijk de eerste acties om je bodem te verbeteren. Is de pH te laag, dan kun je dit met bijvoorbeeld bekalking oplossen. 

Groep mensen in weiland met klavers

Organische stof: belangrijk, maar een lange adem

Een volgend belangrijk kengetal op de bodemanalyse is het organische-stofgehalte. Organische stof helpt bij het vasthouden van water en voedingsstoffen en vormt voedsel voor het bodemleven. Bij de afbraak ervan komen bovendien voedingsstoffen beschikbaar voor het gewas. 

 Maar waar een te lage pH relatief snel kan worden aangepakt, vraagt het verhogen van het organische-stofgehalte veel meer tijd. ‘Dan praat je over generaties’, zegt Storkhorst. ‘De OS in balans houden is al een uitdaging, maar dit is wel erg belangrijk.’ Zowel bemesting, juiste bouwplan, groenbemesters en grondbewerking dragen allemaal bij aan een positieve OS-balans. Lees er hier meer over.  

Wat kan jouw bodem zelf leveren?

Als de basis in beeld is, begint de volgende stap: wat kan de bodem zelf leveren en wat moet je via bemesting aanvullen?  

Op de bodemanalyse vind je de beschikbaarheid van kali en fosfaat in de bodem terug. Is dat te laag dan kun je daar bemesting technisch rekening mee houden: door bijvoorbeeld extra kali te bemesten. Dennis: ‘Het doel is om de bodem in optimale staat te krijgen, de bodem en alles wat daarin leeft is belangrijk voor de groei van je gewas. De bodemanalyse laat zien waar de zwakke plekken in het perceel zitten en met verschillende maatregelen kun je die verbeteren. Zo hebben we dat ook bij Niels gedaan.’  

‘De bodem in optimale staat krijgen’

Drie aandachtspunten bij Niels  

 Bij Niels kwamen bij het lezen van de bodemanalyses drie aandachtspunten naar voren. Zo was er sprake van een relatief laag pH en de beschikbaarheid van kali was een aandachtspunt. Dennis: ‘Belangrijk om te vermelden is dat ik niet alléén naar de bodemanalyse kijk. Met Niels heb ik ook de gewasanalyses van mais en gras erbij gepakt. Daaruit kwam een lage hoeveelheid zwavel in het gras. Omdat zwavel van belang is voor een goede stikstofbenutting, zag hij daar ruimte voor verbetering.

Meer over het bedrijf van Niels
Melkveehouder in de stal

Een analyse vertelt niet alles: ga het veld in 

 Zowel de bodem- als de gewasanalyse vertellen niet het hele verhaal, deelt Dennis. Een analyse toont of de grond gevoelig is voor verdichting, maar niet of er ook daadwerkelijk sprake is van verdichting.  Dennis: ‘Dus wat moet je zeker doen? Het perceel in om te kijken of je vermoeden klopt. Dus kijk met eigen ogen hoe het gesteld is met de bodemstructuur.’  

 Met bovenstaande kennis – de basis wat Dennis betreft – kun je bekijken welke maatregelen op het eigen bedrijf zinvol zijn. Dennis: ‘Ik zie boeren soms kijken naar aanvullende producten zoals toevoegen spoorelementen of andere mixen, maar dan is er nog niet gekeken naar de basis. Daar moet je beginnen. Dat is voor de portemonnee vaak ook het best.’  

Bodemanalyse erbij, bouwplan ernaast 

Dennis probeert de bodemanalyse, gewasanalyse en kennis van de grond ter plaatse vervolgens te vertalen naar het volgende seizoen in een bouwplan. ‘Als je je bodem kent, kun je met je gewasrotatie de beschikbare nutriënten en mineralen optimaal benutten.’ Zo kreeg bij Wassenaar gras-klaver, mais en graan een plek. Dennis: ‘Grasklaver bindt stikstof en mais levert zetmeel voor het rantsoen. Maar na de mais is het eigenlijk te laat om grasklaver goed in te zaaien. Daarom telen we tussendoor wintergraan. Dat oogsten we in juli, zodat de grasklaver op tijd de grond in kan en voor de winter al een stevige zode vormt. Het graan benut bovendien stikstof die na het scheuren van het gras vrijkomt.’ 

 Begin op tijd met je bouw- en bemestingsplan  

Nu het groeiseizoen erop zit, is het een goed moment om de balans op te maken. Storkhorst raadt melkveehouders daarom aan nu aan de slag te gaan met het bouw- en bemestingsplan. ‘De bodemanalyse moet daar een belangrijk onderdeel van zijn. Daar lees je hoe het staat met bijvoorbeeld de pH en beslis je wat je moet doen om je perceel in optimale staat te krijgen. Wat kan de bodem zelf leveren, wat is er nog nodig qua bemesting en welke gewasrotatie is dan slim?’   

Inzicht in je bodemanalyse kan je daarom financieel veel opleveren. Je kan gerichter bepalen wat jouw bodem en gewas komend seizoen nodig hebben en voorkomt onjuiste of te veel bemesting.  

Zelf aan de slag met bouw- en bemestingsplan

Zelf aan de slag: pak je bodemanalyse erbij

Stel jezelf de volgende vragen: 

  • Welke grondsoort heb ik? Dat bepaalt mede welke waarden passend zijn. 
  • Hoe staat mijn pH ervoor? Bekijk dit per perceel en in relatie tot de grondsoort. Is de pH laag beslis dan of bekalking nodig is. 
  • Hoe ontwikkelt mijn organische stof zich? Kijk daarbij niet naar één jaar, maar naar de langere termijn. Op welke manier ga jij OS-balans verbeteren? 
  • Wat levert de bodem zelf? Kijk onder meer naar de beschikbaarheid van stikstof, fosfaat en kali en neem de voorraad uit de analyse mee bij het bepalen van de bemesting. 
  • Wat zie ik terug in mijn gewas? Gewasanalyses kunnen aanvullende informatie geven over bijvoorbeeld de opname van voedingsstoffen. Zie je bijvoorbeeld een laag zwavelopname, neem dat dan mee in je bemestingskeuzes. 
  • Past mijn bouwplan? Bepaal eerst wat je waar wilt telen en verdeel vervolgens de verdeling van de beschikbare mest over de percelen en gewassen.