Schoon water leveren, hoe doe je dat?

Tjerk Hof, melkveehouder en demobedrijf voor het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer schittert op de voorpagina van onzeGrond. Hij deelt in het magazine dat in februari bij alle grondgebonden boeren op de mat valt hoe hij schoon water levert. Want hoe doe je dat: schoon water leveren?  

 In de beeldvorming van de maatschappij verslechtert de waterkwaliteit, merkt Tjerk Hof in zijn interview in het magazine Onzegrond op. Maar dat is helemaal niet het geval. ‘Iedereen met een beetje buitengevoel ervaart dat zelf ook. Er kan en moet nog veel verbeteren, maar we zijn echt wel op de goede weg.’  

 Metingen in de sloot  

In samenwerking met het Wetterskip is Tjerk Hof daarom zelf gaan meten, om het gevoel te staven met cijfers. De metingen van N-totaal (stikstof) en P-totaal (fosfor) zijn getoetst aan de KRW-norm. In de sloot van Tjerk, die uitkomt op de Tjonger, heeft het Wetterskip in 2024 en 2025 een waarde van respectievelijk 0,8 en 0,5 mg/l N-totaal en 0,10 en 0,05 mg/l N-totaal gemeten. Dat is schoner dan die voor de Tjonger zijn gemeten (namelijk 1,4 en 0,9 mg/l N-totaal en 0,12 en 0,07 mg/l P-totaal). De Tjonger is al vrij schoon, aldus het Wetterskip.  

 Hoe produceert Tjerk schoon water?  

Op zijn bedrijf in het Friese Olderberkoop werkt Tjerk met zijn vrouw en zoon aan het optimaliseren van het ruwvoermanagement. Ze willen zo min mogelijk afspoeling naar de sloot. Het geheim van het produceren van schoon water, ligt waarschijnlijk ook verscholen in het kruidenrijk grasland. Inmiddels is maar liefst 50 procent van het land met kruiden ingezaaid. Het niet bemesten van N-kunstmest is cruciaal om de mengsels goed te managen, weet Hof uit ervaring. Lastig misschien: ‘Het gebruik van kunstmest zit toch wel erg diep in onze genen.’ 

De kruiden zorgen met de diepere beworteling voor een betere doorlaatbaarheid van de bodem. Zo werkt de bodem als een spons. Een goede bodemstructuur werkt daarmee als een filter voor het water, weet Jan Roelsma van het Wetterskip. ‘Het slootwater bij Tjerk is ook kraakhelder. De bodem is de basis voor schoon slootwater.’ 

Wijsheden van Tjerk 

• Kruiden dragen bij aan sponwerking in de bodem en diepere beworteling. Met minder structuurbedrijf heb je minder afspoeling en uitspoeling.

• Kruiden en vlinderbloemigen willen minder N-kunstmest en voorkomt daardoor uitspoeling van nutriënten.

• Kruidenmengsels dragen sterk bij aan het opnemen van CO2in de bodem.

• Kruidenmengsels dragen bij aan meer diversiteit in bodem en koe.

Onzegrond en DAW 

Alweer de tweede editie van Onzegrond ligt in februari op de mat van alle grondgebonden boeren. Een magazine waarin de meewerkers vol bewondering kijken, vertellen en praktijkervaringen delen over de samenhang en processen in de bodem en (boeren)sloot. Als Deltaplan Agrarisch Waterbeheer zijn we één van de partners van dit blad dat wordt uitgegeven door Agrio in samenwerking met Jeen.