Aanleg en beheer van natte bufferstroken

Effectiviteit

Toepasbaarheid

Wil je nutriënten, organische stof en bodemdeeltjes beter op je perceel houden én tegelijk werken aan schoon oppervlaktewater? Met natte multifunctionele bufferstroken vang je afstromend water op voordat het de sloot bereikt. Zo blijven stikstof, fosfaat en mogelijk ook resten van gewasbeschermingsmiddelen beter op het land en krijgen biodiversiteit en waterberging meer ruimte. Vooral op gedraineerde percelen en op percelen waar afspoeling optreedt, kan deze maatregel een flinke bijdrage leveren aan een betere waterkwaliteit en sterkere oevers.

Bekijk de factsheet

Wat zijn natte multifunctionele bufferstroken?

Natte multifunctionele bufferstroken zijn ingericht om zoveel mogelijk nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen en bodemdeeltjes af te vangen voordat ze de sloot bereiken. Internationaal onderzoek laat zien dat natte multifunctionele bufferstroken ongeveer de helft van de nutriënten uit landbouwwater kunnen zuiveren. Het is een voorbeeld van een routemaatregel voor verbetering van de waterkwaliteit, die ook ruimte biedt voor het vasthouden van water en voor meer biodiversiteit.

Hoe werkt een natte bufferstrook voor waterkwaliteit?

In een natte multifunctionele bufferstrook is ruimte om drainagewater en oppervlakkige afstroming af te remmen in blinde voorgreppels en bezinkpoelen. De greppels en poelen lopen via een natte, begroeide zone of flauwe natuurvriendelijke oever over naar het diepere deel van de sloot. Een deel van de verontreinigingen breekt dan af, wordt opgenomen door de vegetatie of blijft achter in het sediment.

Vooral op gedraineerde percelen kan een natte multifunctionele bufferstrook veel opleveren voor de waterkwaliteit, aangezien bij droge bufferstroken het soms nitraatrijke drainagewater via de drains onder de strook door stroomt. Op percelen waar regelmatig oppervlakkige afstroming en erosie plaatsvinden, is het zoveel mogelijk afvangen van bodemdeeltjes in de bufferstrook vooral voor fosfor erg effectief.

Werk en beheer van een bufferstrook

Het onderhoud bestaat uit het extensief maaien en het afvoeren van het maaisel. Maai de natte multifunctionele bufferstrook niet volledig in één keer. Door altijd delen begroeid te laten, houd je de biodiversiteit in stand. Daarnaast is het belangrijk om het opgevangen sediment regelmatig uit de greppels en poelen te verwijderen. Het sediment en het (verwerkte) maaisel zijn op het bedrijf in te zetten als bodemverbeteraar.

4 keer redenen voor een natte bufferstrook

Natte multifunctionele bufferstroken kunnen ongeveer de helft van de nutriënten afvangen en zo de oppervlaktewaterkwaliteit verbeteren. Mogelijk blijven ook resten van gewasbeschermingsmiddelen voor een deel achter in de bufferstrook.
Er ontstaat meer ruimte voor biodiversiteit en de slootkanten worden steviger, waardoor oeverafkalving wordt voorkomen.
Door extra waterberging zijn droge perioden beter te overbruggen, met mogelijk betere gewasopbrengsten en minder beregening.
Water, organische stof en nutriënten blijven langer op het bedrijf. Het opgevangen sediment en het (verwerkte) maaisel zijn bruikbaar als bodemverbeteraar.

Kosten en opbrengsten van natte bufferstroken

Natte multifunctionele bufferstroken zijn veelal minimaal drie meter breed en daarmee soms breder dan de verplichte bufferstroken. Na aanleg heeft de maatregel weinig invloed op de bedrijfsvoering op de percelen zelf. Het aanleggen en beheren van natte bufferstroken kost ongeveer € 200 tot € 300 per hectare per jaar, inclusief onderhoud en eventuele inkomstenderving doordat de strook niet beteeld wordt. Er zijn wel mogelijkheden voor natte teelten, voederstruiken of bomen in de multifunctionele bufferstroken. De voordelen zitten vooral in minder nutriëntenverlies, sterkere oevers, lagere onderhoudskosten aan de sloot en een betere waterkwaliteit. Daarnaast zijn er vaak subsidieregelingen beschikbaar via agrarische natuurverenigingen.

Soms komt oppervlakkige afstroming vooral in het laagste deel van een perceel de sloot in. Op die plekken is een bredere multifunctionele bufferstrook of een bezinkpoel vaak het meest effectief.

Tips en meer informatie

Moerasbufferstroken langs watergangen (STOWA-rapport)
Bufferstroken in Nederland (STOWA-rapport)
Deltafact: effectiviteit van nutriëntenmaatregelen om uit- en afspoeling vanuit landbouwgronden te verminderen (Kennisimpuls Waterkwaliteit)
STOWA-rapport over waterkwaliteitsmaatregelen