Productief kruidenrijk grasland inzaaien of doorzaaien

Effectiviteit

Toepasbaarheid

Kruidenrijk grasland heeft een divers wortelprofiel wat nutriëntenbenutting en droogtebestendigheid bevordert. Bovengronds verrijkt het de biodiversiteit. Productief kruidenrijk grasland combineert grassen, vlinderbloemigen en kruiden. De mix levert (in tegenstelling tot extensief kruidenrijk grasland) een vergelijkbare opbrengst en voerkwaliteit op als Engels raaigras, terwijl de stikstofgift fors verlaagd kan worden.

Om het gewas te laten slagen is het belangrijk om het in relatief warme (minimaal 10 graden Celsius) en vochtige grond te zaaien. Daarnaast is een goede pH (minimaal 5,2 op zand en minimaal 6,0 op klei) heel belangrijk om de vlinderbloemigen te laten slagen. Idealiter zaai je het gewas tussen april en september in of door. Kruidenrijk grasland is dus altijd een mix tussen grassen, vlinderbloemigen en kruiden. De keuze voor de juiste mix is belangrijk. Het aandeel gras zorgt voor het grootste deel van de ruwvoeropbrengst in de periode maart tot en met mei. In deze tijd moeten de vlinderbloemigen en kruiden zich nog verder ontwikkelen, dus is het belangrijk om te kiezen voor een grasmengsel met sterke voorjaarsgroei.

Tip: Start klein, doe ervaring op en leer wat op jouw bedrijf en grondsoort goed werkt. Vraag advies waar nodig en breid het areaal uit naar wat past bij het bedrijf en de bedrijfsvoering.

Bekijk de factsheet Krijg korting op kruidenmengsels!

Hoe kruidenrijk grasland inzaaien

Perceelskeuze: Kies schrale percelen met een lage stikstofbeschikbaarheid, een niet te hoge onkruiddruk en een goede pH (minimaal 5,2 op zand en minimaal 6,0 op klei). Vermijd natte (veen) gronden vanwege de hoge grondwaterstand en stikstoflevering. Tijdelijk grasland in rotatie is zeer geschikt.
Inzaaien: Zaai in augustus of september in warme, vochtige grond, idealiter in een stikstof arme stoppel. Kies een mengsel die past bij het perceel en het beoogde gebruik. Gebruik 75% van de normale hoeveelheid graszaad en voeg per ha10 kg kruiden en klavers toe. Doorzaaien is lastiger door de trage beginstap van kruiden.
Bemesting: Gebruik bij inzaai geen mest. Dien maximaal 20 m³ drijfmest toe voor de eerste snede; vermijd kunstmest om te voorkomen dat gras gaat domineren. Een gevestigde grasmat vraagt bij maaibeheer jaarlijks 40 m³ drijfmest, met eventueel aanvullende bemesting bij een tekort van kali of zwavel (zie het bemestingsadvies voor grasland met klaver).
Maairegime: Maaien werkt het best (snedes van 2-4 ton ds/ha). Laat het gewas tussen juni en augustus één keer bloeien voor een langere levensduur. Kies bij beweiding voor stripgrazen.

Wat zijn de voordelen van kruidenrijk grasland?

Besparing stikstofgift

In kruidenrijk grasland wordt zo weinig mogelijk kunstmest gebruikt. De grassen zullen vooral profiteren van kunstmest en overwoekeren daarmee de kruiden en vlinderbloemigen. Vlinderbloemigen zullen zich hierdoor slechter ontwikkelen en onvoldoende in staat zijn om het gewas door stikstofbinding te voeden. Er is een stabiel aandeel vlinderbloemigen nodig van 20-30% om voldoende stikstof te binden. Voor de start van het groeiseizoen kan worden bemest met 25m3 drijfmest in het voorjaar en 15m3 na de tweede snee. Na de tweede snee wordt er niet meer bemest; tekorten aanvullen van bijvoorbeeld kali kan wel.

Droogtetolerantie

Vlinderbloemigen en kruiden wortelen veel dieper dan hoog productief gras. Hierdoor kunnen ze in droge periodes water uit diepere lagen van de bodem halen. De betere wateropname en groei in de zomerperiode compenseren de achterstand in groei van de normale grassen. Zo blijft het gewas productief. Door de diepere beworteling van vlinderbloemigen en kruiden wordt het waterhoudend vermogen van de bodem verbeterd en daar profi teert ook het normale grasland van. Daarnaast is door de intense bodembedekking van bijvoorbeeld klaver minder kans op verdamping.

Waterkwaliteit

Door de diepere beworteling van kruiden en vlinderbloemigen zijn deze planten in staat om water uit diepere lagen van de bodem te halen, waarbij ze ook nutriënten uit die diepere lagen opnemen. Hierdoor spoelen er minder nutriënten uit naar het grondwater. Door de beperkte worteldiepte van grasland benut grasland alleen de nutriënten in de toplaag.

Biodiversiteit

Kruidenrijk grasland bevat simpelweg meer soorten dan normaal grasland. Dit geeft een grotere biodiversiteit en zal invloed hebben op de omgeving. Door de verscheidenheid aan soorten worden er meer bijen en vlinders aangetrokken, maar ook vogels en insecteneters. Daarnaast stimuleren vlinderbloemigen en kruiden het bodemleven, waardoor ook de biodiversiteit onder de grond toeneemt.

Kostenbesparing op kunstmest

Vlinderbloemigen binden stikstof uit de lucht, waardoor het (kunst)mestgebruik omlaag kan Dat scheelt CO2-uitstoot bij productie en lachgasemissies op het land. Vooral in droogtegevoelige gebieden kan kruidenrijk grasland voerkosten besparen. Door de droogtebestendigheid is er meer zekerheid op voldoende kwalitatief ruwvoer én het behoud van een gezond en productief gewas.

Heeft kruidenrijk grasland inzaaien nadelen?

Duurder zaaizaad

Het zaaizaad van een kruidenmengsel is ongeveer 150 euro duurder per hectare en gaat 2 tot 5 jaar korter mee dan regulier grasland. Daarnaast moet mogelijk meer worden uitgegeven om de pH van de grond op het juiste niveau te brengen/houden. Afhankelijk van hoelang een gewas blijft staan moet rekening worden gehouden met de standvastigheid van de vlinderbloemigen en kruiden. Gemiddeld is de standvastigheid van vlinderbloemigen en kruiden korter (2 tot 5 jaar) dan van Engels raaigras (6+ jaar). Vernieuwing of doorzaaien kan dus eerder voorkomen dan bij normaal grasland.

Hogere voerkosten in natte gebieden

In gebieden zonder droogteproblemen kunnen iets meer voerkosten worden verwacht, omdat de totale productie van kruidenrijk grasland in die gebieden lager ligt dan gewoon grasland.