Blijvend grasland maximaliseren

Effectiviteit

Toepasbaarheid

Oud grasland bevat doorgaans meer organische stof dan jong grasland. Dit draagt bij aan een grotere koolstofopslag, een hoger stikstofleverend vermogen en een betere waterinfiltratie. Naarmate grasland ouder wordt, kan de kwaliteit van de zode en de samenstelling van de grassen echter afnemen. Herinzaaien kan de productie en kwaliteit verbeteren, maar gaat vaak gepaard met afbraak van organische stof, vrijkomen van koolstof en een grotere kans op nutriëntenuitspoeling. Door goed graslandbeheer, tijdige verzorging en maatregelen zoals doorzaaien kan grasland langer in goede conditie blijven. Hierdoor is scheuren en herinzaaien minder vaak nodig, wat zowel het bodemleven als de bodemkwaliteit ten goede komt.

Bekijk de factsheet

Blijvend grasland geeft de meeste opbouw van organische stof in de bodem wanneer je het vergelijkt met tijdelijk grasland en bouwland. Organische stof zorgt voor een betere waterhuishouding, meer stikstofleverend vermogen en meer koolstofopslag. Blijvend grasland heeft ook waarde door het faciliteren van een langdurig stabiele habitat voor dieren en insecten; zowel boven de grond als onder de grond. Door meer organische stof en dus een betere waterhuishouding kan het gewas daarnaast beter omgaan met droogte en intense regenval.

‘Als je het grasland gaat vernieuwen, pleeg je een aanslag op het organische stofgehalte. De truc is om je grasland optimaal te houden.

Tips om blijvend grasland te onderhouden

Blijvend grasland is in principe overal toepasbaar, maar vraagt iets meer beheer dan tijdelijk grasland. Blijvend grasland leidt vaak tot een lagere drogestofopbrengst dan tijdelijk grasland omdat het aandeel productieve grassen lager ligt. Op tijd doorzaaien of vernieuwen is dus belangrijk. Een reden tot vernieuwing kan zijn wanneer er in het land óf minder dan 50% Engels raaigras in staat óf meer dan 10% kweek in haarden óf meer dan 20% kweek verspreid. Bij goed beheer levert blijvend grasland meer droge stof dan jong grasland.

Zorg voor een goede bodemkwaliteit: Voor duurzaam grasland is een goede bodemkwaliteit essentieel. Voorkom bodemverdichting en bewaak een voldoende hoge pH. Op natte gronden zijn drainage en goede ontwatering belangrijk voor draagkracht.
Goede graszode: Een dichte, gezonde zode zorgt langer voor hoge opbrengst en kwaliteit. Beweiding helpt, mits vertrapping wordt beperkt. Voorjaarsbewerking met wiedeg of weidesleep kan onkruiden
onderdrukken en matige grassen beheersen. In droge jaren helpt tijdig beregenen.
Doorzaaien: Bij afnemende opbrengst of samenstelling kan doorzaaien het aandeel gewenste soorten herstellen. Zorg voor optimale omstandigheden: zaaien rond half september, bij voldoende bodemvocht en verwachte neerslag. Bemest vooraf niet, maai of begraas kort en eg eventueel. Gebruik snelgroeiende rassen (min. 15 kg/ha) en rol na voor goed bodemcontact.

Voordelen van blijvend grasland

Bodemkwaliteit

De bodem onder oud grasland bevat meer organische stof, wat bodemleven stimuleert
en de structuur en waterinfiltratie verbetert. De constante aanvoer van voeding in de
vorm van organische stof is onder andere positief voor diepgravende wormen, die
bijdragen aan een goede bodemstructuur en betere waterinfiltratie. Dit maakt grasland
weerbaarder tegen droogte

Waterregulering en waterkwaliteit

Goede waterregulering betekent dat water vastgehouden kan worden tijdens droogte en water kan worden opgevangen tijdens regen. De belangrijkste factor hiervoor is organische stof. Organische stof zorgt ervoor dat de sponswerking van de bodem optimaliseert. Hoe meer organische stof, hoe beter de waterregulering. Met blijvend grasland neemt de organische stof toe en is daarom een goede teelt om de waterregulering te verbeteren. Door de betere waterregulering worden nutriënten beter vastgehouden en spoelt er minder uit wat de waterkwaliteit ten goede komt. Daarnaast wordt blijvend grasland op veel langere termijn vernieuwd waardoor er minder vaak een piek is in nutriëntenverlies.

Koolstofvastlegging

Blijvend grasland heeft het hoogste potentieel om koolstof vast te leggen, vanwege het organische stofgehalte.

Biodiversiteit

Bovengronds levert blijvend grasland haar bijdrage aan biodiversiteit door een langdurig stabiele habitat te bieden aan dieren en insecten. Ondergronds heeft de biodiversiteit ook baat bij een langdurig stabiele habitat. De constante voeding en het niet beroeren van de bodem stimuleert het bodemleven waardoor er in blijvend grasland 8,5 keer zoveel regenwormen zitten als in bouwland.

Stikstofleverend vermogen

Meer organische stof betekent ook extra stikstoflevering via mineralisatie, waardoor meer stikstof beschikbaar komt voor het gewas (NLV). Dit zorgt ervoor dat ook met minder stikstofbemesting een hoge opbrengst bereikt kan worden. Scheuren van grasland leidt juist tot verlies van organische stof en hogere emissies en dient voorkomen te worden door goed
management van de bestaande grasmat.

Wat levert blijvend grasland op?

Goed beheerd oud grasland levert minimaal vergelijkbare en soms hogere opbrengsten dan jong grasland. Dit komt doordat het hogere aandeel organische stof in de bodem optimale omstandigheden biedt voor de grasgroei. Bij minimaal 70% productieve rassen (Engels raaigras of timothee) is er geen opbrengstverschil; zonder stikstofbemesting kan oud grasland zelfs beter presteren.

Blijvend grasland bespaart kosten doordat het minder vaak vernieuwd wordt dan tijdelijk grasland. Dit bespaart kosten voor frezen, ploegen, zaaibedbereiding en inzaaien en zaaizaad. Doorzaaien brengt extra kosten met zich mee, maar volledig vernieuwen is circa twee keer zo duur en gaat gepaard met verlies van organische stof en stikstof. Maïs of akkerbouwmatige teelten leveren doorgaans een beter saldo op dan grasland.

Tip: Wacht niet te lang met doorzaaien: tijdig ingrijpen voorkomt herinzaai. Afwisselend maaien en weiden helpt herstel na extreme omstandigheden. Bij lokaal slechte plekken (minder dan 1 spruit per dm²) is plaatselijk doorzaaien effectief.