Niet-kerende grondbewerking

Effectiviteit

Toepasbaarheid

Niet-kerende grondbewerking en gereduceerde grondbewerking laten de bodem zoveel mogelijk intact. Hierdoor verstoor je de bodemstructuur zo min mogelijk. De natuurlijke bodemlagen blijven zo behouden en het bodemleven blijft intact. Niet-kerende grondbewerking houdt in dat de bodem nauwelijks wordt omgekeerd of verstoord. Het draagt bij aan: verminderen van bodemerosie, het verbeteren van waterinfiltratie, het behoud van organisch materiaal en het bevorderen van biodiversiteit. Dat resulteert in een bodem met een beter vochtvasthoudend vermogen en potentiële opbrengstverhogingen.

Bekijk de factsheet

Niet-kerende grondbewerking om bodemstructuur te verbeteren

Het doel van niet-kerende grondbewerking is om de bodemstructuur te verbeteren door de samenhangende bodemdeeltjes te behouden. Samen met het organisch materiaal vormt dit een stabiel geheel. Hierdoor verbetert de sponswerking van de bodem. Daarnaast behoudt een bodem bij niet-kerende grondbewerking meer organisch materiaal en wordt het weerbaarder tegen erosie. Op lössgronden is het onder andere verplicht om ondiep te ploegen, om erosie tegen te gaan bij een helling van minimaal 2% over 50 meter.

Minder intensieve grondbewerking betekent niet automatisch dat er minder bewerkingen nodig zijn. In de praktijk kan de behoefte aan mechanische onkruidbestrijding toenemen of kan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen veranderen. Het is daarom belangrijk om het totale systeem te beoordelen en te evalueren of gereduceerde bodembewerking past binnen het bouwplan.

‘Niet-kerende grondbewerking vroeg enige aanpassing, maar onze opbrengsten zijn gestegen en de bodemkwaliteit is zichtbaar verbeterd.’

Bij gereduceerde grondbewerking ligt de focus vaak op de hoofdgrondbewerking, waarbij niet-kerende grondbewerking (NKG) of ondiep (ECO-)ploegen als alternatief voor traditioneel ploegen wordt toegepast. Bij niet-kerende grondbewerking wordt de grond minimaal verstoord, omdat ploegen wordt vermeden. Gereduceerde grondbewerking betreft het verminderen van de frequentie en intensiteit van traditionele grondbewerkingstechnieken zoals ploegen, eggen en frezen. Ecoploegen wordt toegepast in plaats van traditioneel ploegen. Hierdoor blijft de bodemstructuur beter behouden. Dat is van belang voor de doorluchting, de waterinfiltratie en het behoud van organisch materiaal. Ook het bodemleven profiteert, omdat je deze met rust laat.

Grondbewerking is nodig om gewasresten in te werken, de bodem zaaiklaar te maken en onkruiden te beheersen. Door het aantal en de intensiteit van bewerkingen te beperken, kan de bodemstructuur beter behouden blijven. Het is van belang dat eventuele storende of verdichte lagen eerst worden opgeheven.

Kosten en opbrengsten bij gereduceerde grondbewerking

De overstap naar gereduceerde bodembewerking vraagt vaak investeringen in aangepaste machines en kennis van nieuwe teeltstrategieën. Ook verandert de timing van bewerkingen. Daar staat tegenover dat vaak brandstof bespaard kan worden. Meerjarig onderzoek op zand- en kleigronden laat zien dat de bouwplanopbrengsten bij gereduceerde grondbewerking vaak vergelijkbaar zijn met die van traditionele kerende grondbewerking. Wel zijn positieve effecten op bodemkwaliteit en waterhuishouding aangetoond.

Start geleidelijk en experimenteer eerst op kleine schaal. Zo ontdek je welke aanpak het beste past bij jouw bodem en bouwplan. Een goede timing van bewerkingen is daarbij essentieel.

Voordelen van niet-kerende grondbewerking

De maatregelen verminderen bodemerosie doordat de bovenlaag niet wordt omgekeerd. Dit leidt tot een gezonder bodemleven en een verhoogde activiteit van nuttige bodemorganismen.
Door het behoud van organisch materiaal verbetert de vruchtbaarheid, waardoor kunstmestgebruik kan worden verminderd.
Het verminderen van bodemverstoring helpt bij het voorkomen van koolstofverlies, wat bijdraagt aan klimaatpositieve landbouw.
Besparing op brandstof en arbeid.
Verhoogde opbrengsten door verbeterde bodemstructuur, verhoogde vochtretentie en betere voedingsstoffenbeschikbaarheid.
Het draagt bij aan een hogere waterinfiltratie en een groter vochtvasthoudend vermogen.

Nadelen van NKG

Kosten voor het aanpassen van apparatuur en het ontwikkelen van nieuwe teeltstrategieën.
Hogere onkruiddruk, waardoor meer arbeid en/of meer middelengebruik nodig is.
Door de oppervlakkige bewerking bij niet-kerende grondbewerking komt er meer organische stof in de toplaag. Dit kan schadelijke insecten zoals slakken en emelten aantrekken.
De werking van bodemherbiciden kan verminderen, omdat deze zich meer binden aan de organische stof in de toplaag.
Fijnzadige gewassen zoals ui en peen kunnen gevoeliger zijn voor een grovere bodemstructuur.

Tip: Start geleidelijk en experimenteer op kleine schaal om te zien welke aanpak het beste past bij jouw bodem en gewassen. Beheers de timing van bewerkingen om er het meeste voordeel uit te halen. Let op een goede gewasrotatie en geïntegreerde plaagbeheersing om de voordelen te maximaliseren.

Bodemadviseur Theo: ‘Geef niet-kerende grondbewerking de kans’

‘Hoe minder bewerkingen op het land, hoe beter voor de bodem. Minder bewerking is goed voor het vochtvasthoudend vermogen, voor het bodemleven, het verbetert de bodemstructuur, voorkomt verdichting en vergroot de opbouw van organische stof.’ Dat zegt Theo Nieuwenhuis, bodemadviseur voor het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer: ‘Alle reden om niet-kerende grondbewerking uit te proberen. Maar geef het de tijd: je moet het consequent toepassen om de bodembiologie te verbeteren.’

Lees meer over de aanpak van Theo

‘Niet-kerende grondbewerking maakt bodem gezonder’

Bloemkoolteler Pé Slagter heeft nog nooit geploegd. Op het familiebedrijf in Andijk kiest hij voor niet-kerende grondbewerking, want dat maakt de bodem gezonder gelooft hij. ‘Bodemleven dat prima leeft op 10 centimeter onder de grond en vervolgens omgegooid wordt met ploegen heeft het niet meer naar de zin op 30 centimeter onder de grond.’ De grond is weerbaarder, mede dankzij niet-kerende grondbewerking. De ondernemer kan het daarom iedereen aanraden.

Meer weten over de aanpak van Pé Slagter?

Timing en bandenspanning bij niet-kerende grondbewerking

Bandenspanning is van groot belang bij het bewerken van je bodem. Wanneer zet je welke bandenspanning in? Waarom is dit zo belangrijk? En welke bandenspanning is nodig bij toepassen van niet-kerende grondbewerking? In de instructievideo krijg je tips van Mark de Beer bij het juist toepassen van de bandenspanning.

Wat is de ecoploeg voor niet-kerende grondbewerking?

De ecoploeg is een innovatieve vorm van niet-kerende grondbewerking. In plaats van de bodemlaag volledig om te keren zoals bij een traditionele ploeg, snijdt de ecoploeg de bodem open en kantelt deze licht. Het resultaat: ondergrond en wortels worden doorgesneden, maar de bovenlaag blijft grotendeels ongestoord. Zo blijft organisch materiaal aan de oppervlakte, en blijft de bodemstructuur zoveel mogelijk behouden.

Op verschillende demobedrijven binnen DAW zien we hoe boeren een ecoploeg combineren met andere grondbewerkingen en mechanische onkruidbestrijding. Daarmee wordt gestreefd naar een minimaler verstoringssysteem dat toch een geschikt zaaibed oplevert.

Toepassen ecoploeg op demobedrijf Nieuw Alinge Verschillen traditionele ploeg en ecoploeg