Op spuitmachines en andere apparatuur waarmee je gewasbeschermingsmiddelen toepast, kunnen na gebruik restanten van de middelen achterblijven. Door een wasplaats aan te leggen en de machines na gebruik op de wasplaats schoon te maken, kan het opgevangen waswater via het erf niet meer in de sloot terechtkomen. Een wasplaats vangt het afvalwater op en zuivert het. Daardoor is ook emissie naar de sloot niet meer mogelijk. Op deze pagina vind je meer over een wasplaats aanleggen op je erf.

Gepubliceerd op woensdag 22 november 2023
Aanleggen van een wasplaats met zuiveringssysteem
Effectiviteit ToepasbaarheidMeerdere activiteiten met gewasbeschermingsmiddelen vinden op het erf plaats. In de praktijk gebeurt het vullen en schoonmaken van de spuit vaak op het erf. Ook kisten staan vaak op het erf of worden daar gewassen. Het waswater bevat dan gewasbeschermingsmiddelen, die via het erf in de sloot of in het riool terechtkomen. Dat is nadelig voor de waterkwaliteit, maar ook voor de teler. Als middelen in te hoge concentraties in de sloot voorkomen, kan de overheid ze verbieden met een smaller middelenpakket tot gevolg. Een wasplaats verhindert afspoeling van waswater naar het oppervlaktewater of het riool.
Vaste of mobiele wasplaats aanleggen
Een wasplaats kan zowel op een vaste plek liggen als mobiel zijn. Een vaste wasplaats is vaak een constructie van beton of asfalt. De wasplaats mag ook uit gekitte elementen bestaan, bijvoorbeeld prefab betondelen, waarbij de naden dichtgemaakt zijn. Een andere optie is een mobiele en oprolbare wasplaats, gemaakt van bijvoorbeeld een sterke folie. Er zijn uitvoeringen met opblaasbare randen en uitvoeringen met een opstaande rand door een L-profiel, dat op specifieke punten in de folie staat. Deze mobiele wasplaatsen hebben vaak meerdere afvoerpunten; het afvalwater pomp je in een buffertank . Ook de overkapping kan mobiel zijn, bijvoorbeeld verrijdbaar, om de wasplaats vrij te houden van regenwater. De overkapping schuif je dan weg als de wasplaats in gebruik is.
Wasplaats aanleggen in verschillende uitvoeringen
Voor een vaste wasplaats zijn verschillende uitvoeringen mogelijk. Het type wasplaats dat past bij het bedrijf is afhankelijk van hoe je de wasplaats gebruikt:
- Moet de wasplaats overdekt zijn? Of past een niet-overdekte wasplaats beter bij het bedrijf?
- Gebruik je de wasplaats alleen voor machines die in aanraking zijn geweest met gewasbeschermingsmiddelen? Of alleen voor machines die niet in aanraking zijn geweest met gewasbeschermingsmiddelen? Of maak je beide machines schoon op één wasplaats?
Wasplaats met Phytobak
DAW demobedrijf Hogenhout koos voor het aanleggen van een wasplaats met Phytobak. In deze video vertelt Albert over de aanleg en de keuzes die hij maakte bij de aanleg. De akkerbouwers zijn erg tevreden met de aanleg van de wasplaats. Restvloeistoffen en middelen worden nu niet meer geloosd op de kopakker, maar gecontroleerd opgevangen en biologisch afgebroken. ‘Beter voor de bodem en het gewas!’
Kosten voor een wasplaats aanleggen
De kosten voor een wasplaats aanleggen zijn per situatie verschillend en afhankelijk van de afmetingen, uitvoering, enzovoorts. Een richtlijn voor de kosten van een betonnen wasplaats is €100/m2. Kosten voor een mobiele wasplaats van sterke folie zijn afhankelijk van de afmetingen en variëren van ongeveer €500 tot €2.000. Een lokale aannemer kan de wasplaats aanleggen.
Het gebruiken van een wasplaats levert een belangrijke bijdrage aan het verminderen van normoverschrijdingen en hiermee aan het in stand houden van het middelenpakket.
Subsidie voor je wasplaats
Momenteel lopen er een aantal investeringsregelingen wanneer je aan de slag gaat met erfemissie. Naast subsidie tot €10.000,- krijg je ook advies op maat van een gebiedsmakelaar. Gezamenlijk kijk je naar welke was- en spoelplaats het beste bij jouw bedrijf past.
Momenteel lopen de volgende investeringsregelingen via het DAW:
- Was- en spoelplaats aanleggen in waterschap Noorderzijlvest (Groningen)
- Verminderen perceel- en erfemissie in waterschap Noorderzijlvest (Drenthe)
- Verminderen van erfafspoeling in WDOD Zuid West Drenthe
- Verminderen perceel- en erfemissie Hunze & Aa’s Groningen
- Verminderen perceel- en erfemissie Zuidoost Drenthe met Vechtstromen
- Verminderen erfafspoeling Hunze & Aa’s Drenthe

Gezamenlijke wasplaats scheelt akkerbouwers kopzorgen
In het Drentse Wapse pakten de ondernemers de aanleg van een vloeistofdichte wasplaats gezamenlijk op. ‘Ja, het kostte een boel geld. Dat jaar kochten we geen nieuwe machine. Maar heel Westerveld maakt nu gebruik van onze was- en spoelplaats.’ Met ondersteuning en financiering via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer werd de vloeistofdichte wasplaats op een eigen stuk grond werkelijkheid.
Drie tips van initiatiefnemer Freddy Oostra:
- ‘Ga voor gebruiksgemak, een systeem met weinig onderhoud niet te veel poespas.’
- ‘Pak je het gezamenlijk op? Zorg dan een gezamenlijk stuk grond’
- ‘Maak gebruik van de ondersteuning, bijvoorbeeld via het DAW, als die er is’
Deze ondernemers gingen je voor bij de aanleg van een wasplaats
Veelgestelde vragen over de aanleg van een was- en spoelplaats
Een was- en spoelplaats is een speciaal ingerichte plek op het erf waar je machines die in aanraking komen met gewasbeschermingsmiddelen veilig kunt reinigen. Het doel: voorkomen dat resten via erf, sloot of riool in het oppervlaktewater terechtkomen.
Met spoelplaats bedoelen we het spoelen van machines met schoon water, direct na gebruik op het perceel. Met een wasplaats bedoelen we het grondig reinigen van machines. Hierbij komt vaak meer water vrij dan bij alleen spoelen.
Je hebt was- en spoelplaatsen met én zonder dak, maar bij een wasplaats zonder dak bestaat het risico dat regenwater zich kan mengen met spoelwater.
Was- en spoelplaats met zuiveringssysteem: Bij een was- of spoelplaats met zuiveringssysteem wordt al het spoel- en waswater opgevangen en behandeld voordat het verdampt of in de bodem wordt gebracht. Veelgebruikte systemen zijn een phytobak of biofilter. Deze systemen breken resten van gewasbeschermingsmiddelen af en voorkomen emissie naar het oppervlaktewater. Voor dit type was- en spoelplaatsen zijn er regelmatig subsidies aan te vragen via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer, kijk voor alle subsidies onze Advies- en Subsidiepagina.
Er is geen vaste lijst met loonwerkers of aannemers die was- en spoelplaatsen aanleggen. In de praktijk werken veel agrariërs samen met een lokale loonwerker of aannemer die ervaring heeft met betonwerk, erfverharding en afwatering. Leveranciers van zuiveringssystemen (zoals een phytobak of biofilter) kunnen vaak meedenken over geschikte partijen voor aanleg en inpassing op het erf. Tip van veel ondernemers die een was- en spoelplaats hebben aangelegd: kijk eerst bij collega’s om te zien wat voor was- en spoelplaats zij hebben aangelegd. Welke ervaringen hebben zij voor de aanleg? Wat zouden ze een volgende keer anders doen?
Daar is geen duidelijk antwoord op te geven. Kosten kunnen door verschillen in aanleg uiteen lopen. Een was- en spoelplaats met dak is duurder dan zonder dak. Een was- en spoelplaats met zuiveringssysteem begint rond €50.000,-. Om de kosten te dekken kun je in een aantal waterschapsgebieden gebruik maken van subsidies via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Ook zijn er in meerdere gebieden plannen voor een gezamenlijke aanleg, waardoor agrarische ondernemers de kosten kunnen delen.
De voorkeur gaat uit naar een plek met veel zon en wind. Dat bevordert de verdamping en werking van het systeem. Plaatsing direct naast een schuur kan, maar is vaak minder gunstig als er weinig lucht en zon bij kan. Dit geldt voor biofilters én andere zuiveringssystemen.
Bij vorst schakelt de phytobak automatisch uit en loopt leeg. Het zuiveringsproces stopt tijdelijk en start vanzelf weer op zodra de omstandigheden dat toelaten.
Ja, veel leveranciers leveren een phytobak als compleet bouwpakket. In de praktijk wordt het grond- en betonwerk vaak door een loonwerker gedaan. Daarna wordt het systeem als pakket geplaatst en aangesloten.
Een was- en spoelplaats is bedoeld voor machines die in aanraking komen met gewasbeschermingsmiddelen. Denk aan de veldspuit, loofklapper, pootmachine, knolbehandelingsapparatuur en vergelijkbare machines. Belangrijk is dat het spoelwater niet in het oppervlaktewater terechtkomt, maar wordt opgevangen en via een erkend zuiveringssysteem wordt behandeld.
Nee, het uitgangspunt is dat je machines zo schoon mogelijk van het land haalt. Grote hoeveelheden klei of modder horen op het perceel te blijven. Een kleine hoeveelheid is geen probleem voor de installatie, maar een was- en spoelplaats is niet bedoeld om sterk vervuilde machines volledig schoon te spuiten.
Meer informatie over wasplaatsen aanleggen met zuiveringssysteem?
- Toolbox Water: Algemene informatie wasplaatsen
- Toolbox Water: Overdekte wasplaats, alleen voor machines met gewasbeschermingsmiddelen
- Toolbox Water: Niet-overdekte wasplaats, alleen voor machines met gewasbeschermingsmiddelen
- Toolbox Water: Overdekte wasplaats, voor machines met en zonder gewasbeschermingsmiddelen
- Toolbox Water: Niet-overdekte wasplaats, voor machines met en zonder gewasbeschermingsmiddelen
- Toolbox Water: Wasplaats, alleen voor machines zonder gewasbeschermingsmiddelen
- Actieplan Bodem & Water: Erfemissie? Natuurlijk niet!
- Bodem en Water Flevoland: Schoner water op boerenerf door aanleg wasplaatsen
- Video: Phytobac bij loonbedrijf Sevenster
- Video: Niet-overdekte wasplaats bij akkerbouwer en varkenshouder Stevens
- Video: Gescheiden wasplaatsen bij akkerbouwer De Sain
- Video: Erfemissievrij erf bij bloembollentelers Mts. Slootman-Claasse
- Video: Overdekte wasplaats bij fruitteler Vereecken
- Handreiking aanleg agrarische wasplaatsen van het Informatiepunt Leeromgeving
- Brochure: Emissie beperken? Dat kan zo!
























